Energetyka wiatrowa w Polsce rozwija się od dwóch dekad. Moc zainstalowana farm wiatrowych przekroczyła symboliczne 100MW w roku 2005 osiągając obecnie (1Q2023) ponad 8250MW. Dojrzałość branży oraz 15 letnie doświadczenia Ambiens obejmujące 3GW, dają nam uzasadnioną podstawę do kompleksowych analiz statystycznych oraz porównawczych w kontekście prognozowanego i rzeczywistego oddziaływania farm wiatrowych na środowisko. Wdrożenie tej innowacji nieprzypadkowo pokrywa się w czasie z odblokowaniem lądowej energetyki wiatrowej (zmiana zasady 10H na 700m) i zupełnie nowymi wyzwaniami podczas rozwoju projektów. Natomiast główną inspiracją jest nieaktualność dotychczasowych wytycznych oraz ich coraz większa rozbieżność z praktyczną wiedzą i obowiązującymi standardami.
Wpływ farm wiatrowych na ptaki i nietoperze stanowi kluczowe potencjalne oddziaływanie, adresowane zarówno w ocenie oddziaływania na środowisko jak i badaniach porealizacyjnych na etapie eksploatacji przedsięwzięcia. Współpracując z zagranicznymi specjalistami oraz przedstawicielami instytucji finansowych odpowiadającymi za zgodność i standaryzację podjęliśmy wyzwanie ulepszenia tego obszaru w kraju nadając mu znamiona mierzalności. I tak nasza, comiesięcznie aktualizowana, baza danych daje możliwość odnoszenia wyników nowych modeli prognostycznych (greenfield) oraz rezultatów prac terenowych (O&M) z poszczególnych projektów z wielokryterialnymi benchmarkami branżowymi.
Kilkuletnie badania porealizacyjne obligatoryjnie obejmujące monitoring śmiertelności ptaków i nietoperzy przyczyniły się do zebrania reprezentatywnej próby ofiar kolizji z elektrowniami wiatrowymi w Polsce. Wszystkie monitoringi Ambiens uzyskały akceptację RDOŚ przedłożonej metodyki oraz odbiór i przyjęcie Raportów zarówno w trybie corocznym jak i końcowym. Dane o ofiarach kolizji zgromadzono w bazie, w której obecnie znajdują się informacje o 275 osobnikach ptaków oraz o 324 osobnikach nietoperzy, które zginęły na farmach wiatrowych (stan na marzec 2023 r.). Dane mają charakter ogólnopolski i są zbierane od 2014 roku na 21 farmach wiatrowych obejmujących łącznie 195 elektrowni wiatrowych. Baza jest strukturą dynamiczną, gdyż sukcesywnie ulega powiększeniu wraz z prowadzeniem kolejnych monitoringów porealizacyjnych a wraz z jej wzrostem zwiększa się istotność statystyczna analiz.
Dla każdej ofiary ujętej w bazie notowano m.in.: lokalizację elektrowni (powiat, gmina, nazwa farmy, numer turbiny), dokładne miejsce znalezienia (współrzędne geograficzne, odległość od wieży), datę znalezienia, opis ofiary (grupa zwierząt, gatunek, stan zachowania ciała, o ile to możliwe wiek i płeć), warunki pogodowe podczas prowadzenia poszukiwań oraz ewentualne uwagi i inne cenne spostrzeżenia (np. moment kolizji, jeśli byłby zaobserwowany), itd.
Na podstawie danych zgromadzonych w bazie można analizować m.in. następujące kwestie:
- Skład gatunkowy ofiar kolizji generalnie;
- Częstość występowania danych gatunków (czyli kolizyjność gatunków) w skali regionu, kraju;
- Sezonowość kolizji w różnej skali czasowej (w okresach fenologicznych, miesiącach, dekadach oraz pentadach) w podziale na różne wielkości projektów;
- Rozrzut ofiar w terenie, czyli odległość znalezionych ofiar od wieży elektrowni;
- Zależność liczby ofiar od wielkości farmy wiatrowej (zarówno bezwzględnej liczby ofiar, jak i względnej, czyli wskaźnika liczby ofiar na turbinę na rok);
- Zależność śmiertelności od położenia turbiny wiatrowej w obrębie farmy (np. centralnie, skrajnie, czy wyspowo);
- Zmiany śmiertelności wraz z upływem czasu funkcjonowania farmy wiatrowej.
Dodatkowo, uwzględniając dane przestrzenne, wyniki aktywności, dane z systemu SCADA czy urządzeń dokonujących automatycznej rejestracji możemy określać również m.in.:
- Zależność wskaźnika śmiertelności od liczebności ptaków oraz nietoperzy;
- Wpływ na skalę śmiertelności położenia elektrowni w terenie wobec ukształtowania i zagospodarowania terenu (np. lasy, zadrzewienia, cieki i zbiorniki wodne);
- Wpływ na skalę śmiertelności położenia elektrowni w terenie wobec obiektów infrastruktury (inne farmy wiatrowe, elektrownie fotowoltaiczne, maszty, drogi, linie kolejowe itp.).
Dzięki temu unikalnemu podejściu potrafimy jeszcze precyzyjniej odpowiadać na kluczowe kwestie obejmujące to jak zbadać należycie teren i optymalnie zaprojektować farmę wiatrową oraz jak oceniać wpływ każdej inwestycji wiatrowej na środowisko wraz z zarządzaniem ewentualnymi działaniami minimalizującymi/mitygującymi. Przekłada się to na dynamikę permittingu oraz jakość współpracy z Regionalnymi Dyrekcjami Ochrony Środowiska. Analizy budowane dzięki bazie Ambiens służą również bieżącym potrzebom raportów porealizacyjnych, np. w zakresie rewizji okresu czasowych wyłączeń poszczególnych turbin wiatrowych do okresu najwyższej kolizyjności. Późniejszym beneficjentem pośrednim takich rozwiązań są wreszcie międzynarodowe instytucje finansowe, otrzymujące dokumenty środowiskowe zgodne z wewnętrznymi wymogami (np. risk collision model) oraz czytelne i jednoznaczne, co usprawnia proces due diligence i przyspiesza finansowanie.
Rozwiązanie z sukcesem wdrożone i przyjęte przez kluczowych interesariuszy wykorzystujemy dzisiaj powszechnie w lądowej energetyce wiatrowej. Na tej podstawie morska energetyka wiatrowa ma szanse również na usprawnienia, zarówno podczas początkowego rozwoju (faza II) jak i nadchodzącej eksploatacji (faza I).