Na początku października obchodzimy Europejski Dzień Ptaków. To święto zwraca uwagę na niezwykłą rolę, jaką ptaki pełnią w naszym życiu, oraz przypomina, że nasza odpowiedzialność wobec nich jest równie istotna, jak ich obecność w świecie przyrody. Towarzyszą nam od zawsze – były inspiracją dla sztuki, muzyki i literatury, ale przede wszystkim pełnią kluczowe funkcje ekologiczne, które na co dzień często umykają naszej uwadze.
Białorzytka (fot. Ambiens)
Makolągwa (fot. Ambiens)
Ptaki są naturalnymi sprzymierzeńcami człowieka i przyrody. Jerzyki czy jaskółki potrafią w ciągu dnia zjeść tysiące owadów, dzięki czemu ograniczają uciążliwe dla nas populacje komarów czy much. Sójki i drozdy z kolei przyczyniają się do odnowy lasów, rozsiewając nasiona drzew, których owoce stanowią dla nich pokarm. Nie bez przyczyny mówi się też o ptakach jako „barometrze środowiska” – spadek liczebności gatunków wodnych wskazuje na pogarszającą się jakość wód, a zanik ptaków krajobrazu rolniczego to znak, że intensywne rolnictwo i chemizacja upraw poważnie zmieniają ekosystemy.
Łabędzie nieme i krzykliwe (fot. Ambiens)
Brodziec piskliwy (fot. Ambiens)
Współczesny świat nie jest dla ptaków łatwy. Największym zagrożeniem pozostaje utrata siedlisk – znikają łąki i mokradła, fragmentowane są lasy, a tradycyjne krajobrazy wiejskie odchodzą w przeszłość. Wiele gatunków cierpi też z powodu pestycydów, które redukują populacje owadów, a więc ich podstawowe źródło pokarmu. Do tego dochodzą kolizje z infrastrukturą – każdego roku miliony ptaków giną, uderzając w szyby lub przewody energetyczne. Miasta niosą dodatkowe zagrożenia w postaci sztucznego oświetlenia, które dezorientuje ptaki migrujące nocą, oraz hałasu zakłócającego ich naturalną komunikację.
Myszołów (fot. Ambiens)
Błotniak stawowy (fot. Ambiens)
Mimo tych wyzwań możemy wspierać ptaki na wiele sposobów. Najważniejsze jest dbanie o ich siedliska – zachowanie mokradeł, łąk, starych lasów czy śródpolnych zadrzewień. W przestrzeni miejskiej dobrym rozwiązaniem jest wieszanie budek lęgowych oraz pozostawianie fragmentów zieleni w naturalnym stanie. W ogrodach warto postawić na sadzenie rodzimych roślin ozdobnych, będących źródłem pokarmu dla ptaków, jak grabów lub cisów. Ważne jest również ograniczanie stosowania chemicznych środków ochrony roślin oraz oklejanie szyb specjalnymi, widocznymi dla ptaków naklejkami, zmniejszającymi ryzyko kolizji. W kontekście powstawania inwestycji z zakresu odnawialnych źródeł energii niezbędne są badania przedrealizacyjne. Pozwalają zidentyfikować obszary i okresy szczególnie cenne dla tej grupy zwierząt w planowanych miejscach powstawania takich przedsięwzięć.
Kruk (fot. Ambiens)
Sieweczka rzeczna (fot. Ambiens)
W Europie stwierdzono występowanie ponad 900 gatunków ptaków, a w Polsce obserwuje się niemal 500, z czego około 230 regularnie przystępuje do lęgów. Sprawia to, że nasz kraj odgrywa szczególną rolę w ochronie ptaków na skalę całego kontynentu. Europejski Dzień Ptaków przypomina, że dbając o skrzydlatych sąsiadów i ich siedliska dbamy także o zdrowie, środowiska i własne.